Feestdagen, cadeaus en het nieuwe gezin

Module 11 · Nieuwe partners & samengestelde gezinnen · Artikel 09 · Wave 3 · alle leeftijden

---

Sinterklaas komt eraan, en dit jaar is de kaart ingewikkelder dan vorig jaar. Er is jouw huis. Er is het huis van je mede-ouder, waar nu ook een nieuwe partner woont, en misschien de kinderen van die partner, en misschien een hele schoonfamilie die je nooit hebt ontmoet. Je kind beweegt dit seizoen langs meerdere feesten, meerdere tafels, meerdere stapels cadeaus. En ergens in al dat plannen fluistert een klein, competitief stemmetje of jouw feest wel kan tippen aan dat van hen.

Feestdagen en grote jaarlijkse momenten zijn precies waar een samengesteld gezin het meest zichtbaar wordt, en het zwaarst beladen. De uitgebreide cast, de meerdere vieringen, alles rond de cadeaus, het kan een seizoen dat bedoeld is voor warmte veranderen in een seizoen van stil bijhouden wie er wint. Dit artikel gaat erover om de aandacht te houden waar die hoort: bij een kind dat van alles mag genieten, en niet bij een wedstrijd tussen twee huizen.

Het principe. Dat je kind meer mensen heeft die voor hem of haar het feest maken en meer tafels om aan te schuiven, is voor je kind overvloed. Op het moment dat de volwassenen er een wedstrijd van maken, slaat die overvloed om in een loyaliteitstest. Het overvloed laten blijven, daar gaat het helemaal om.

De cadeauwedstrijd als valkuil

De meest voorkomende valkuil is de cadeauwapenwedloop. Het huis van je mede-ouder geeft, misschien dankzij de extra middelen van de nieuwe partner, een groter, opvallender cadeau. De drang om daarin mee te gaan, om het te overtreffen, om ervoor te zorgen dat jóuw cadeau het is dat je kind onthoudt, is sterk en bijna iedereen voelt hem.

Het loont om die valkuil helder te zien. Een cadeauwedstrijd is volwassenen die met cadeaus strijden om de genegenheid van een kind, en kinderen voelen die dynamiek, ook al kunnen ze er geen woorden aan geven. Het kind dat aanvoelt dat de cadeaus eigenlijk gaan over welk huis meer van het kind houdt, of welk huis aan het winnen is, krijgt midden in een moment dat blij hoort te zijn een onrust in handen geduwd. Het dure cadeau dat je koopt om bij te blijven, is eigenlijk niet voor je kind. Het is een zet in een spel waar je kind nooit aan begonnen is.

De uitweg is om jouw geven helemaal los te koppelen van dat van hen. Geef wat past bij je kind en bij wat je kunt missen, niet wat een antwoord is op het cadeau uit het andere huis. Als het andere huis dit jaar het grote cadeau geeft, verplicht dat jou tot niets. Dat jouw cadeau met aandacht gekozen is en van jóu komt, telt voor de band zwaarder dan dat het het grootste is. Kinderen onthouden de ouder die hen kende, niet de ouder die het andere huis overbood.

Waar het kan en het contact het toelaat, helpt een beetje afstemmen. Even een bericht om te voorkomen dat beide huizen hetzelfde kopen, of om samen één groter cadeau te geven dat je kind graag wil, maakt van mogelijke concurrentie gewoon samenwerking. Niet elke mede-ouderrelatie kan dit aan. Waar die van jou het wel aankan, scheelt het je kind dubbele cadeaus en scheelt het beide huizen de wapenwedloop.

De vraag van de meerdere vieringen

Een kind in een samengesteld gezin houdt vaak meerdere versies van dezelfde viering over. Eén bij jouw huis, één bij je mede-ouder, misschien één bij de schoonfamilie van de nieuwe partner. Ouders maken zich er soms zorgen over dat dit verwarrend of te veel is voor het kind.

Voor de meeste kinderen is het geen probleem. Kinderen passen zich moeiteloos aan meerdere vieringen aan en ervaren ze eerder als iets fijns dan als een last, zolang de volwassenen ze niet volladen met spanning. Twee keer taart op je verjaardag is geen ramp voor een zevenjarige. Een handvol bijeenkomsten rond Sinterklaas en Kerst is voor een kind vooral meer plezier en meer mensen die blij zijn het te zien.

Wat het zuur maakt, is de volwassen spanning die er bovenop komt. De viering waar de ene ouder het kind uithoort over de andere viering. De bijeenkomst waar het kind aanvoelt dat het moet bagatelliseren hoe leuk het de andere vond. Het schema waar zo verbeten over is gevochten dat het kind al gespannen op het feest aankomt. Die veelheid zelf is prima. De spanning eromheen, dat is wat schaadt.

Het werk zit hem er dus vooral in om elke viering zijn eigen fijne ding te laten zijn. Als je kind terugkomt vol verhalen over de viering bij het andere huis, ontvang ze dan warm. Wat klinkt dat leuk, wat fijn voor je. Zo geef je je kind de ruimte om aan elke tafel te genieten waaraan ze mag aanschuiven, en dat is precies het punt van meer tafels hebben.

De mensen van het nieuwe gezin

Een nieuwe partner komt vaak met eigen mensen. De kinderen van die partner, de ouders, de bredere familie. Rond de feestdagen kan je kind opeens opgenomen worden in een hele nieuwe kring van familieleden, met hun eigen tradities, hun eigen bijeenkomsten, hun eigen manier om het seizoen te vieren.

Dat kan iets bij je losmaken, het gevoel dat je kind opgaat in een gezin dat niet het jouwe is, en viert op een manier waar jij geen deel van uitmaakt. Dat gevoel is begrijpelijk. De herkadering is die van de Pool. Meer mensen die je kind erbij betrekken, die een plek voor het kind maken aan tafel, die het kind vieren, dat is een uitbreiding van het web van zorg rond je kind, geen verdunning van jouw gezin.

Je kind kan thuishoren aan de tafel van het gezin van de nieuwe partner én aan die van jou. Die twee staan net zomin met elkaar in concurrentie als dat de liefde van je kind voor een opa of oma wedijvert met de liefde voor jou. Een kind dat rond de feestdagen warm wordt opgenomen in een uitgebreide familie is een gelukkig kind, ook als die uitbreiding voortkwam uit een scheiding die niemand wilde.

De kant van de stiefbroers en stiefzussen, waar de kinderen van de nieuwe partner en die van jou samen vieringen doormaken, heeft een eigen lange boog, die eerder in deze module aan bod komt in het stuk over stiefbroers en stiefzussen. Specifiek rond de feestdagen is het belangrijkste geduld. Vieringen in een samengesteld gezin hebben jaren nodig om hun ritme te vinden. De eerste paar kunnen ongemakkelijk zijn. Dat is normaal, geen teken dat het mislukt.

Afstemmen over de uitgebreide kaart

De praktische laag van feestdagen in een samengesteld gezin is ingewikkelder dan de versie met twee huizen, simpelweg omdat er meer bewegende delen zijn. Meer huizen die tijd willen, meer momenten, meer schema's om op elkaar te leggen.

Een paar dingen houden het behapbaar. Begin op tijd, want de uitgebreide kaart heeft meer aanloop nodig om af te stemmen. Houd de ervaring van het kind als prioriteit, niet de eerlijkheid van de verdeling tussen de volwassenen, als de onvermijdelijke spanning rond het schema opkomt. En houd het afstemmen in het mede-ouderkanaal, zakelijk en vooruitkijkend, in plaats van het te laten verworden tot een referendum over wat het nieuwe gezin opeist.

De gedetailleerde mechaniek van het plannen rond de feestdagen staat in Module 18, Vakanties & schoolactiviteiten. Hier is de aantekening die specifiek over het samengestelde gezin gaat alleen dat meer feesten meer planning betekenen, en dat die planning het waard is om rustig en op tijd te doen, want een seizoen waarover tot op het laatste moment is gevochten, is een seizoen dat het kind gespannen doorbrengt.

De lijn die je meedraagt

Feestdagen in een samengesteld gezin brengen een uitgebreide cast mee en een sterkere drang naar concurrentie, vooral rond cadeaus. De weg erdoorheen is om jouw geven los te koppelen van dat van hen, om elke viering zijn eigen fijne ding te laten zijn, en om de mensen van het nieuwe gezin te zien als een uitbreiding van het web van zorg rond je kind, niet als een bedreiging voor je eigen gezin. Dat je kind meer tafels heeft om aan te schuiven, is overvloed, zolang de volwassenen er geen test van maken.

Geef wat past bij je kind, ontvang de verhalen over de andere vieringen warm, en laat het seizoen voor je kind gewoon vol zijn.

Een kind met meer mensen die graag meevieren, is rijk, niet verdeeld, tenzij de grote mensen het kind iets anders leren.